شامپوی معمولی یا تخصصی؟ بیماری‌هایی که انتخاب شامپو را تغییر می‌دهند

بدون دیدگاه
5 دقیقه زمان مطالعه

انتخاب شامپوی مناسب، در نگاه اول ساده به نظر می‌رسد. بیشتر افراد تنها به نوع مو (خشک، چرب یا معمولی) توجه می‌کنند؛ اما در واقع سلامت پوست سر نقش اساسی در انتخاب شامپو دارد. برخی از بیماری‌های پوست سر و مو باعث می‌شوند استفاده از شامپوهای معمولی نه‌تنها کمکی به بهبود وضعیت مو نکند، بلکه التهاب و ریزش را تشدید کند. در این مقاله به بررسی مهم‌ترین این بیماری‌ها و دلایل نیاز به شامپوهای تخصصی می‌پردازیم.

۱. پسوریازیس پوست سر (Scalp Psoriasis)

پسوریازیس یکی از بیماری‌های خودایمنی مزمن است که باعث افزایش سرعت تقسیم سلول‌های پوستی و ایجاد پوسته‌های ضخیم و خارش‌دار روی پوست سر می‌شود. شامپوهای معمولی حاوی سولفات‌ها، عطرها و مواد تحریک‌کننده هستند که می‌توانند باعث التهاب بیشتر و خارش شدید شوند.
برای کنترل علائم پسوریازیس، توصیه می‌شود از شامپوهای تخصصی حاوی قطران زغال‌سنگ (Coal Tar)، اسید سالیسیلیک (Salicylic Acid) یا پیرکتون اولامین (Piroctone Olamine) استفاده شود.
این ترکیبات به کاهش پوسته‌ریزی و التهاب کمک کرده و در کاهش رشد بیش‌ازحد سلول‌های پوستی مؤثرند.
منبع: Verywell Health – Scalp Psoriasis Shampoo: Types and How to Choose (2024)
منبع: Mayo Clinic – Psoriasis Treatment Overview (2024)

۲. درماتیت سبوره‌ای (Seborrheic Dermatitis)

درماتیت سبوره‌ای یکی از شایع‌ترین علل پوسته‌ریزی و چربی بیش از حد پوست سر است. این بیماری معمولاً با قارچ مالاسزیا (Malassezia) مرتبط است که به چربی طبیعی پوست سر واکنش نشان می‌دهد. شامپوهای معمولی فاقد ترکیبات ضدقارچ هستند و در نتیجه می‌توانند شرایط را برای رشد بیشتر این قارچ فراهم کنند.
برای کنترل این وضعیت، شامپوهای تخصصی حاوی کتوکونازول (Ketoconazole)، زینک پیریتیون (Zinc Pyrithione) یا سولفید سلنیوم (Selenium Sulfide) توصیه می‌شوند.
این ترکیبات رشد قارچ را مهار کرده و التهاب و قرمزی پوست سر را کاهش می‌دهند.
منبع: Healthline – Seborrheic Dermatitis and Dandruff Shampoos (2024)
منبع: Cleveland Clinic – Seborrheic Dermatitis Treatment (2023)

۳. شوره‌ی مزمن و مقاوم (Chronic Dandruff)

شوره‌ی معمولی ممکن است با شامپوهای روزمره کنترل شود، اما در موارد مزمن، استفاده از شامپوهای حاوی سولفات یا عطر می‌تواند وضعیت را بدتر کند. در این شرایط معمولاً التهاب و خشکی پوست سر عامل اصلی هستند. شامپوهای تخصصی با ترکیبات زینک پیریتیون، کلیمبازول (Climbazole) یا پیرکتون اولامین می‌توانند تعادل میکروبی پوست سر را بازیابند و شوره را کاهش دهند.
منبع: Medical News Today – Dandruff: Causes and Treatments (2024)

۴. فولیکولیت پوست سر (Scalp Folliculitis)

فولیکولیت نوعی التهاب فولیکول‌های مو است که معمولاً در اثر عفونت باکتریایی (مانند Staphylococcus aureus) یا قارچی ایجاد می‌شود. شامپوهای حاوی مواد نرم‌کننده، چرب یا سیلیکون ممکن است منافذ را مسدود کرده و وضعیت را تشدید کنند.
در این بیماری، شامپوهای تخصصی با ترکیبات ضدباکتری مانند کلرهگزیدین (Chlorhexidine) یا بنزوئیل پراکسید (Benzoyl Peroxide) مفید هستند.
منبع: DermNet NZ – Scalp Folliculitis (2024)

۵. اگزمای آتوپیک پوست سر (Atopic Eczema)

افرادی که به اگزما مبتلا هستند معمولاً پوست حساسی دارند که به مواد شیمیایی و عطریات واکنش نشان می‌دهد. شامپوهای معمولی با ترکیبات شوینده قوی مانند سدیم لوریل سولفات (SLS) می‌توانند باعث سوزش، خارش و التهاب شوند.
برای این نوع پوست، شامپوهای تخصصی هایپوآلرژنیک و بدون عطر، حاوی سرامید، اوره یا گلیسیرین توصیه می‌شوند که سد دفاعی پوست را تقویت و از خشکی جلوگیری می‌کنند.
منبع: National Eczema Association – Hair Care for Eczema (2024)
منبع: Harvard Health – Managing Eczema and Sensitive Skin (2023)

۶. درماتیت تماسی آلرژیک (Contact Dermatitis)

گاهی التهاب پوست سر ناشی از آلرژی به ترکیباتی در شامپو است؛ مانند نیکل، فرمالدهید یا عطرهای مصنوعی.
در این موارد، شامپوهای معمولی مضرند و باید از محصولات دارای برچسب fragrance-free و dermatologist-tested استفاده شود.
منبع: American Academy of Dermatology – Contact Dermatitis Overview (2024)

۷. موهای تحت درمان شیمیایی یا آسیب‌دیده

اگرچه این وضعیت بیماری محسوب نمی‌شود، اما موهای رنگ‌شده یا دکلره‌شده در برابر شامپوهای معمولی بسیار حساس‌ترند. سولفات‌ها و الکل‌ها می‌توانند چربی طبیعی مو را از بین ببرند و منجر به شکستگی شوند.
شامپوهای تخصصی مخصوص موهای آسیب‌دیده معمولاً pH متعادل‌تر و ترکیبات ترمیم‌کننده مانند کراتین هیدرولیزشده، پروتئین گندم یا روغن آرگان دارند.
منبع: Journal of Cosmetic Science – The Role of pH in Hair Care Products (2023)

۸. بیماری‌های تیروئید (Thyroid Disorders)

اختلال در عملکرد غده تیروئید – چه کم‌کاری (Hypothyroidism) و چه پرکاری (Hyperthyroidism) – تأثیر مستقیمی بر چرخه رشد مو و سلامت پوست سر دارد. در کم‌کاری تیروئید، کاهش متابولیسم بدن باعث خشک و شکننده شدن موها و پوسته‌ریزی پوست سر می‌شود. در مقابل، پرکاری تیروئید ممکن است به افزایش چربی، التهاب فولیکول‌ها و ریزش موی منتشر منجر شود.

استفاده از شامپوهای معمولی حاوی سولفات و الکل در این بیماران می‌تواند علائم خشکی و تحریک‌پذیری را تشدید کند. برای مراقبت بهتر، شامپوهای تخصصی ضدریزش و مرطوب‌کننده با ترکیباتی مانند بیوتین (Biotin)، پروتئین‌های گیاهی، نیاسینامید (Niacinamide) و پانتنول (Panthenol) توصیه می‌شوند. این ترکیبات با تقویت فولیکول‌ها و بهبود گردش خون پوست سر، به کاهش اثرات اختلالات تیروئیدی بر مو کمک می‌کنند.

🔗 منبع: Mayo Clinic – Hair loss and thyroid disease (2024)
🔗 منبع: Healthline – How thyroid disease affects your hair and scalp (2024)

۹. عدم تعادل هورمونی (Hormonal Imbalance)

تغییرات هورمونی – مانند افزایش آندروژن‌ها، سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) یا تغییرات دوران یائسگی – می‌توانند باعث ریزش مو، چربی بیش‌ازحد پوست سر و التهاب فولیکول‌ها شوند. آندروژن‌ها تولید چربی را افزایش می‌دهند و موجب نازک‌شدن مو در نواحی مختلف سر می‌شوند، در حالی‌که کاهش استروژن در زنان می‌تواند خشکی و حساسیت پوست سر را افزایش دهد.

در این شرایط، شامپوهای معمولی با ترکیبات قوی شوینده یا عطری ممکن است سد محافظتی پوست سر را تضعیف کنند. شامپوهای تخصصی ضدریزش و تنظیم‌کننده چربی با ترکیباتی مانند کافئین (Caffeine)، زینک (Zinc) و پروتئین‌های ترمیم‌کننده می‌توانند تعادل پوست سر را بازیابی کرده و رشد سالم مو را تقویت نمایند.

🔗 منبع: Harvard Health – Hormones and Hair Growth (2023)
🔗 منبع: Healthline – PCOS and Hair Thinning: What to Know (2024)
🔗 منبع: Cleveland Clinic – Female Pattern Hair Loss and Hormonal Causes (2023)

جمع‌بندی

اختلالات تیروئیدی، تغییرات هورمونی و بیماری‌های پوست سر از عوامل مؤثر بر سلامت مو و تعادل پوست سر به‌شمار می‌آیند. این شرایط می‌توانند موجب ریزش، خشکی یا افزایش چربی پوست سر شوند و در صورت استفاده از شامپوهای معمولی، التهاب و تحریک پوستی را تشدید کنند.
در مقابل، شامپوهای تخصصی با ترکیباتی متناسب با وضعیت فیزیولوژیکی پوست سر، قادرند به تنظیم چربی، کاهش التهاب و بهبود سلامت فولیکول‌های مو کمک کنند.
انتخاب شامپوی مناسب در چنین شرایطی نباید صرفاً بر اساس نوع مو انجام شود، بلکه لازم است با تشخیص دقیق پزشک متخصص پوست و غدد، ترکیبات سازگار با وضعیت هورمونی و پوستی هر فرد تعیین شود.
در نهایت، استفاده‌ی آگاهانه از شامپوهای تخصصی نه‌تنها به کنترل علائم بیماری‌های پوست سر کمک می‌کند، بلکه می‌تواند بخشی از فرآیند درمان و حفظ سلامت بلندمدت مو باشد.

 منابع

  1. Verywell Health – Scalp Psoriasis Shampoo: Types and How to Choose (2024)
  2. Mayo Clinic – Psoriasis Treatment Overview (2024)
  3. Healthline – Seborrheic Dermatitis and Dandruff Shampoos (2024)
  4. Cleveland Clinic – Seborrheic Dermatitis Treatment (2023)
  5. Medical News Today – Dandruff: Causes and Treatments (2024)
  6. DermNet NZ – Scalp Folliculitis (2024)
  7. National Eczema Association – Hair Care for Eczema (2024)
  8. Harvard Health – Managing Eczema and Sensitive Skin (2023)
  9. American Academy of Dermatology – Contact Dermatitis Overview (2024)
  10. Journal of Cosmetic Science – The Role of pH in Hair Care Products (2023)
  11. Mayo Clinic – Hair loss and thyroid disease (2024)
  12. Healthline – How thyroid disease affects your hair and scalp (2024)
  13. Healthline – PCOS and Hair Thinning: What to Know (2024)
  14. Harvard Health – Hormones and Hair Growth (2023)
  15. Cleveland Clinic – Female Pattern Hair Loss and Hormonal Causes (2023)

بدون دیدگاه
اشتراک گذاری
اشتراک‌گذاری
با استفاده از روش‌های زیر می‌توانید این صفحه را با دوستان خود به اشتراک بگذارید.
کپی لینک